We worden de afgelopen tijd overspoeld met tegenstellingen, (virus)waarheden, (virus)onwaarheden en een patstelling van overtuigingen. Het luisteren naar elkaar is naar de achtergrond verdrongen door (ver)oordelen. We claimen zaken die we niet kunnen en mogen claimen in de situatie waar wij ons in het nu bevinden. We belichten het onrecht wat ons of bevolkingsgroepen wordt aangedaan vaak vanuit een enkel of persoonlijk perspectief. In plaats van onze subjectieve realiteit op elkaar af te stemmen of te onderzoeken, krijgen we de neiging om te polariseren. Dramatisch genoeg worden mensen tot geweld opgeroepen om geweld te veroordelen. Soms omdat we denken dat we hierdoor ons gelijk te kunnen halen en soms omdat het ons een podium geeft om onszelf te presenteren, te profileren of te waarderen. Zieltjes winnen voor je eigen gelijk heeft nog nooit echt geluk gebracht.
Hoe schadelijk is dit patroon denken in ons brein?
Op zich is er niks mis mee. Het kan alleen in bepaalde situaties onhandig zijn. Zeker als je de perceptie hebt dat je eigen denken de enige waarheid is. Je verliest als het ware de aansluiting bij het denken van anderen.
Het onderzoeken van de manier waarop iemand tot conclusies komt en je gesprekspartner een nieuw perspectief geven op een zelfde situatie maakt dat we soms tot verrassende oplossingen komen. Vaak kunnen we die zonder de hulp van de ander niet bedenken. Alleen dat vraagt wel dat je waardevrij onderzoekt, vragen stelt en de gelegenheid krijgt om jouw visie te delen. En hier zit de valkuil van alle discussies die ik de laatste tijd lees, hoor en zie. Het lijkt erop dat we niet meer delen, maar opdringen. We lijken niet meer te praten met elkaar, maar we verheffen onze stem op het moment dat we indruk hebben dat de ander niet mee wil gaan in je gedachtengoed.
Op het moment dat iemands persoonlijke onderliggende behoefte niet ingevuld wordt door de ander of door de maatschappij, kan dat leiden tot negatieve emotie en zelfs geweld. Pijnlijk, onnodig en vooral zonde van de energie die het kost en het verdriet die het oplevert. Want diep in ons zelf zijn we toch op zoek naar acceptatie, waardering en het vergroten van de eigenwaarde.
- Je stem laten horen is dus prima. Maar het wordt anders als je de stem van een andere mening doodslaat.
- Protesteren is dus prima. Maar het wordt anders als je andere mensen daardoor buitensluit of lastig valt.
- Staken is een goed recht. Maar het wordt anders als je daarmee ook andere mensen die buiten het conflict staan schaadt.
Waar ontleen jij je eigenwaarde aan?
Is het je overtuiging, de auto die je rijdt, het aantal likes op de social media, de vrijheid, je gezin, de waardering, gehoord worden of dat je in de schijnwerpers staat? Ieder mens heeft zo zijn eigen waardes. Daar hoort ook het strijden tegen (verondersteld) onrecht bij. Dat is prima totdat jouw streven naar eigenwaarde of rechtvaardigheid ten koste gaat van anderen. Dat is vanuit een sociaal standpunt onwenselijk. Het is prima om kritisch te zijn, maar het is onwenselijk om hierbij de grenzen van de normen en waarden die we hebben afgesproken in onze maatschappij te negeren. En soms moet je (tijdelijk) kiezen tussen normen en waarden die bij jezelf conflicteren om uiteindelijk terug te keren naar de normale normen en waarden. Alleen dat vraagt mentaal nogal wat. Want ben jij bereid om iets in te leveren ten gunste van een ander?
10 Tips om elkaar en onszelf weer terug te vinden.
- Als begrijpen iets anders is dan gelijk geven, dan kan dat helpen om de dialoog echt inhoud te geven.
- Eerst waarderen en dan pas pareren levert betere gesprekken op.
- Het stellen van onderzoekende vragen geeft je inzicht in waar jij je gesprekspartner een nieuw perspectief kan geven op zijn waarneming en keuzes.
- Het respecteren van de waarden en normen die we hebben afgesproken als maatschappij is de basis van geweldloos met elkaar om gaan.
- Als iemand geëmotioneerd is, ga dan op zoek naar de onderliggende behoefte die deze emotie oproept en kijk wat je kan doen om die in te vullen.
- Omarm onze cognitieve diversiteit. We denken immers niet allemaal hetzelfde. Verbind jouw denken met het denken van de ander of andersom. Op het moment dat we onze geitenpaadjes samen laten optrekken versnellen we de doorlooptijd naar de oplossing.
- Leer waardevrij te luisteren, te lezen en te kijken. Niet alles wat gezegd wordt dekt de gedachten die iemand uitspreekt. “wat bedoel je precies?” is een perfecte vraag om de ander zijn werkelijke gedachten te helpen formuleren.
- Realiseer je vooraf wat de impact is van je handelen, van wat je zegt, van het gebruiken van geweld tegen hulpverleners, gezagsdragers en van het vernielen van andermans eigendom.
- Geweld is niet zo geweldig als je denkt.
- Begroet elkaar met een glimlach en houdt het doel voor ogen dat iedereen een beetje gelukkig wil zijn.
Als bonus overweging: Wees blij met wat je hebt!
Stay happy,
Harrie
