Er zijn mensen die meerdere talen spreken, maar zich in geen enkele taal volledig thuis voelen. Ze groeiden op in het ene land, met ouders uit een ander land. Thuis klonken andere woorden dan op school. Op straat ontstond weer een andere taal.
Ze spreken Nederlands. En toch kan er iets ontbreken wat nauwelijks hoorbaar is. Niet het woord. Maar de betekenis achter het woord.
๐๐๐ง๐ญ ๐ก๐จ๐ ๐ฅ๐๐๐ซ ๐ฃ๐ ๐๐ข๐ ๐๐ง๐ฅ๐ข๐ฃ๐ค ๐ฐ๐๐ญ ๐๐๐ง ๐ฐ๐จ๐จ๐ซ๐ ๐๐๐ญ๐๐ค๐๐ง๐ญ?
Een woordenboek kan vertellen wat teleurgesteld betekent. Maar daarmee weet je nog niet wat er gebeurt wanneer iemand zegt: โ๐๐ฌ ๐ฃ๐ฆ๐ฏ ๐ต๐ฆ๐ญ๐ฆ๐ถ๐ณ๐จ๐ฆ๐ด๐ต๐ฆ๐ญ๐ฅ ๐ช๐ฏ ๐ธ๐ข๐ต ๐ซ๐ฆ ๐ฉ๐ฆ๐ฃ๐ต ๐จ๐ฆ๐ฅ๐ข๐ข๐ฏ.โ Of: โ๐๐ฌ ๐ฃ๐ฆ๐ฏ ๐ต๐ฆ๐ญ๐ฆ๐ถ๐ณ๐จ๐ฆ๐ด๐ต๐ฆ๐ญ๐ฅ ๐ช๐ฏ ๐ซ๐ฐ๐ถ.โ Voor iemand die met de taal is opgegroeid, voelt het verschil.
Voor iemand die het woord later heeft geleerd, kunnen beide zinnen vrijwel hetzelfde betekenen. En daar begint begrijpen ingewikkeld te worden. Woorden dragen een verleden Onze moedertaal leren we niet uit een woordenboek. We leren haar aan tafel, op het schoolplein, tijdens ruzies en door de blik van onze ouders wanneer we iets hebben gedaan wat blijkbaar niet de bedoeling was.
๐๐จ ๐ค๐ซ๐ข๐ฃ๐ ๐๐ง ๐ฐ๐จ๐จ๐ซ๐๐๐ง ๐๐๐ญ๐๐ค๐๐ง๐ข๐ฌ.
Niet alleen een definitie, maar gevoel, context, herinnering en consequenties. Wie een taal later leert, moet een deel van dat onzichtbare bouwwerk reconstrueren. Dat lukt vaak uitstekend. Maar niet altijd volledig. En dat zie je niet aan iemand.
We denken dat iemand het begrijpt. Iemand leest een tekst en kent bijna alle woorden. Dus nemen we aan dat hij de tekst begrijpt. Maar begrijpend lezen is geen optelsom van bekende woorden.
Eรฉn woord dat anders wordt geรฏnterpreteerd, kan een zin veranderen. Die zin verandert de volgende. Langzaam ontstaat in het hoofd van de lezer een verhaal dat logisch is, maar niet hetzelfde verhaal dat de schrijver dacht te hebben geschreven.
We zeggen dan snel: “Hij moet beter lezen”. Maar daarmee doen we mogelijk precies hetzelfde. We denken dat we begrijpen wat er gebeurt.
๐๐ง ๐ญ๐จ๐๐ง ๐ค๐ฐ๐๐ฆ๐๐ง ๐๐ ๐ค๐ข๐ง๐๐๐ซ๐๐ง
Want taal blijft niet netjes wachten totdat iedereen haar begrijpt. Iedere generatie trekt eraan. Jongeren geven bestaande woorden nieuwe betekenissen, halen woorden uit andere talen en combineren ze tot een taal waar hun ouders soms verbaasd naar luisteren.
Hard. Dik. Ziek. Cringe. Slay.
Een vader hoort zijn zoon zeggen dat iets โziekโ was. Hij kent het woord. Hij begrijpt alleen niet wat er gezegd werd. En ineens gebeurt met hem hetzelfde als met iemand die Nederlands later heeft geleerd. Hij hoort zijn eigen taal. Maar mist de betekenis.
Straattaal maakt dat nog zichtbaarder. Talen, culturen, muziek en groepsidentiteit lopen er door elkaar. De oudere generatie hoort soms taalverloedering. De jongere generatie hoort zichzelf. Het gevaar zit in de woorden die we kennen
We zeggen:
โ๐๐ฆ ๐ฃ๐ฆ๐จ๐ณ๐ช๐ซ๐ฑ๐ต ๐ฎ๐ฆ ๐ฏ๐ช๐ฆ๐ต.โ Maar bedoelen vaak: โ๐๐ช๐ซ ๐จ๐ฆ๐ฆ๐ง๐ต ๐ข๐ข๐ฏ ๐ฎ๐ช๐ซ๐ฏ ๐ธ๐ฐ๐ฐ๐ณ๐ฅ๐ฆ๐ฏ ๐ฏ๐ช๐ฆ๐ต ๐ฅ๐ฆ ๐ฃ๐ฆ๐ต๐ฆ๐ฌ๐ฆ๐ฏ๐ช๐ด ๐ฅ๐ช๐ฆ ๐ช๐ฌ ๐ฆ๐ณ๐ข๐ข๐ฏ ๐จ๐ฆ๐ฆ๐ง.โ Dat is iets anders.
โข Respect.
โข Normaal.
โข Vrijheid.
โข Verantwoordelijkheid.
โข Loyaal.
โข Afspraak.
Iedereen kent die woorden. Juist daarom vragen we zelden wat ze voor de ander betekenen. En dat gebeurt ook in verkoop.
Een verkoper vertelt een klant dat zijn oplossing flexibel is. De klant knikt. Voor de verkoper betekent flexibel: veel mogelijkheden. Voor de klant betekent het: ingewikkeld, veel keuzes en dus kans op fouten. De verkoper ziet het knikken van zijn gesprekspartner en denkt dat zijn argument is aangekomen. De klant begrijpt de woorden. Maar hoort een andere boodschap. Even later zegt hij dat hij er nog over wil nadenken. De verkoper denkt dat hij een bezwaar heeft.
๐๐๐ญ ๐ฆ๐ข๐ฌ๐ฏ๐๐ซ๐ฌ๐ญ๐๐ง๐ ๐จ๐ง๐ญ๐ฌ๐ญ๐จ๐ง๐ ๐ฏ๐๐๐ฅ ๐๐๐ซ๐๐๐ซ.
Bij รฉรฉn woord. We beoordelen taal snel. We horen een grammaticale fout en vormen een oordeel. We lezen een slecht geformuleerde mail. Horen een accent, een verkeerd voorzetsel of straattaal die ons vreemd voorkomt. En ergens ontstaat een beeld van intelligentie, opleiding of zorgvuldigheid.
Terwijl iemand grammaticaal gebrekkig kan spreken en heel precies kan begrijpen wat jij bedoelt. Terwijl iemand anders foutloos Nederlands kan spreken zonder te begrijpen wat jouw woorden voor jou betekenen.
๐๐๐๐ฅ๐ฏ๐๐๐ซ๐๐ข๐ ๐ก๐๐ข๐ ๐๐ง ๐๐๐ญ๐๐ค๐๐ง๐ข๐ฌ๐ฏ๐๐๐ซ๐๐ข๐ ๐ก๐๐ข๐ ๐ณ๐ข๐ฃ๐ง ๐ง๐ข๐๐ญ ๐ก๐๐ญ๐ณ๐๐ฅ๐๐๐.
Luisteren begint daarom later dan we denken. Niet wanneer de ander begint te praten. Maar wanneer wij bereid zijn onze eerste interpretatie nog even niet als waarheid te behandelen en vragen gaan stellen dan ontstaat er ruimte.
Wat bedoel je met respect?
Wat betekent straks voor jou?
Wat versta jij onder flexibel?
Wat bedoel je precies?
Het lijken eenvoudige vragen. Maar ze leggen de betekenis terug bij degene die het woord gebruikte. Daar ontstaat ruimte. Voor iemand die tussen talen is opgegroeid. Voor de jongere die thuis anders praat dan op school. Voor de verkoper en zijn klant. Voor de grootvader die zijn kleindochter soms nauwelijks begrijpt. Uiteindelijk voor ons allemaal.
๐๐๐ง๐ญ ๐ง๐ข๐๐ฆ๐๐ง๐ ๐ฌ๐ฉ๐ซ๐๐๐ค๐ญ ๐ฎ๐ข๐ญ๐ฌ๐ฅ๐ฎ๐ข๐ญ๐๐ง๐ ๐๐ ๐ญ๐๐๐ฅ ๐ฏ๐๐ง ๐ก๐๐ญ ๐ฐ๐จ๐จ๐ซ๐๐๐ง๐๐จ๐๐ค.
We spreken de taal van onze jeugd, onze ouders, onze generatie, onze cultuur en alles wat woorden onderweg voor ons zijn gaan betekenen.
Daarom spreken we nooit helemaal dezelfde taal.
Ook niet wanneer we dezelfde woorden gebruiken.
En voordat we oordelen dat iemand slecht spreekt, slecht leest of onze taal onvoldoende beheerst, kunnen we eerst รฉรฉn andere vraag stellen:
๐๐๐ ๐ซ๐ข๐ฃ๐ฉ๐ญ ๐ก๐ข๐ฃ ๐จ๐ ๐ณ๐ข๐ฃ ๐ฆ๐ข๐ฃ๐ง ๐ฐ๐จ๐จ๐ซ๐๐๐ง ๐ง๐ข๐๐ญ โ ๐จ๐ ๐ก๐๐ ๐ข๐ค ๐ง๐จ๐ ๐ง๐ข๐๐ญ ๐๐๐ ๐ซ๐๐ฉ๐๐ง ๐ฐ๐๐ญ ๐ฆ๐ข๐ฃ๐ง ๐ฐ๐จ๐จ๐ซ๐๐๐ง ๐ฏ๐จ๐จ๐ซ ๐ก๐๐ฆ ๐จ๐ ๐ก๐๐๐ซ ๐๐๐ญ๐๐ค๐๐ง๐๐ง?
Leestip: Straattaal woordenboek.
